جنگ ایران و مناقشه بر سر هزینه واقعی برای آمریکا

همشهری آنلاین - بهنام صدقی:

بسیاری از منتقدان معتقدند که این برآورد تنها بخش محدودی از هزینه‌های واقعی جنگ را در بر می‌گیرد و هزینه نهایی می‌تواند به ۶۳۰ میلیارد تا یک تریلیون دلار برسد، اختلافی که اکنون به یک بحران سیاسی در واشینگتن تبدیل شده است.

بر اساس گزارش شبکه خبری الجزیره، شکاف میان آمار رسمی پنتاگون و برآوردهای مستقل، نشان‌دهنده اختلاف عمیق درباره پیامدهای اقتصادی این جنگ است، اختلافی که حتی به درخواست برخی نمایندگان کنگره برای استعفای پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا منجر شد.

چالش آمار رسمی پنتاگون

پنتاگون هزینه مستقیم جنگ را ۲۵ میلیارد دلار اعلام کرده است.

اما منتقدان می‌گویند این رقم تنها شامل بخشی از هزینه‌های عملیاتی کوتاه‌مدت است و موارد زیر را در نظر نمی‌گیرد:

• هزینه جایگزینی تسلیحات مصرف‌شده

• هزینه‌های درمان و مراقبت بلندمدت از نظامیان

• بدهی‌های ناشی از استقراض برای تأمین جنگ

• خسارات اقتصادی داخلی

• تأثیر بر بازار انرژی و تجارت جهانی

اقتصاددانان و برخی رهبران دموکرات بر این باورند که با در نظر گرفتن این عوامل، هزینه واقعی جنگ برای اقتصاد آمریکا می‌تواند به ۶۳۰ میلیارد تا یک تریلیون دلار برسد.

واکنش ایران

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز آمار پنتاگون را رد کرده و گفته است:

«پنتاگون دروغ می‌گوید. قمار نتانیاهو تاکنون ۱۰۰ میلیارد دلار برای آمریکا هزینه داشته؛ چهار برابر رقمی که اعلام شده است.»

به گفته عراقچی، هزینه‌های غیرمستقیم این جنگ برای شهروندان آمریکایی نیز قابل توجه است و فشار مالی آن به شکل افزایش هزینه‌های زندگی به خانوارها منتقل می‌شود.

فشار جنگ بر زرادخانه آمریکا

یکی از بخش‌های مهم هزینه جنگ، مصرف گسترده سامانه‌های دفاع موشکی بوده است.

بر اساس گزارش الجزیره:

• حدود ۱۳۰۰ موشک پاتریوت PAC‑3 شلیک شده است

• تولید سالانه این موشک‌ها در آمریکا کمتر از ۶۰۰ فروند است، یعنی تنها در ۱۶ روز جنگ، معادل دو سال تولید مصرف شده است

همچنین:

• بیش از ۳۴۰ موشک تاد (THAAD) شلیک شده

• تولید سالانه این سامانه حدود ۹۶ موشک است

جایگزینی این میزان مصرف بیش از سه سال زمان نیاز دارد

علاوه بر این:

• ۴۳۱ موشک دریایی ایجیس شامل مدل‌های SM‑2، SM‑3 و SM‑6 شلیک شده‌اند

• قیمت هر موشک بین ۸ تا ۲۵ میلیون دلار برآورد می‌شود

عدم توازن هزینه‌ها

اقتصاددانان به شکاف شدید میان هزینه دفاعی آمریکا و ابزارهای کم‌هزینه طرف مقابل اشاره می‌کنند.

برای نمونه:

• قیمت هر موشک رهگیر پاتریوت حدود ۴ میلیون دلار است

• در مقابل، قیمت برخی پهپادها تنها ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار برآورد می‌شود

این تفاوت هزینه، یکی از چالش‌های اصلی جنگ‌های نامتقارن محسوب می‌شود.

برآورد اقتصاددانان

لیندا بیلمز اقتصاددان دانشگاه هاروارد، که پیش‌تر هزینه جنگ‌های عراق و افغانستان را بررسی کرده بود، معتقد است هزینه نهایی جنگ با ایران می‌تواند به یک تریلیون دلار برسد.

برآورد او شامل موارد زیر است:

• هزینه‌های عملیاتی کوتاه‌مدت

• بازسازی و جبران خسارات

• درمان بلندمدت سربازان

• بهره بدهی‌های ناشی از استقراض

به گفته بیلمز، هزینه واقعی شش روز نخست جنگ حدود ۱۶ میلیارد دلار بوده، در حالی که برآورد رسمی پنتاگون ۱۱.۳ میلیارد دلار اعلام شده بود.

او همچنین تخمین می‌زند که هزینه روزانه جنگ برای آمریکا حدود ۲ میلیارد دلار بوده است.

انتقاد سناتورها

سناتور برنی سندرز نیز در شبکه اجتماعی ایکس با مقایسه هزینه جنگ‌های آمریکا نوشت:

• جنگ عراق: ۲.۱ تریلیون دلار

• جنگ افغانستان: ۲.۳ تریلیون دلار

• هزینه پیش‌بینی‌شده جنگ ایران: حدود یک تریلیون دلار

سندرز در انتقادی کنایه‌آمیز افزود:

«به‌نوعی همیشه برای جنگ پول وجود دارد، اما هرگز برای مسکن، آموزش یا نیازهای طبقه کارگر پول کافی پیدا نمی‌شود.»

بحران سیاسی در کنگره

اختلاف بر سر هزینه جنگ به صحنه کنگره نیز کشیده شده است.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در جلسات استماع مجلس نمایندگان و سنا با پرسش‌های تند قانونگذاران روبه‌رو شد.

محور انتقادها:

• اعلام رقم ۲۵ میلیارد دلاری هزینه جنگ

• درخواست بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری برای سال ۲۰۲۷

در جریان این جلسات:

• نمایندگانی مانند پت رایان و سالود کارباخال خواستار استعفای فوری هگست شدند

• سناتور الیزابت وارن درباره احتمال سود شخصی او از سرمایه‌گذاری در صنایع دفاعی پرسش مطرح کرد

• سناتور جیسون کرو او را به ارائه اطلاعات نادرست به دونالد ترامپ متهم کرد

همزمان، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که اکثریت آمریکایی‌ها از ادامه جنگ حمایت نمی‌کنند.

جان کلام

اختلاف میان رقم ۲۵ میلیارد دلاری پنتاگون و برآوردهای چندصد میلیارد دلاری اقتصاددانان اکنون به یکی از مهم‌ترین مناقشات سیاسی در واشینگتن تبدیل شده است.

منتقدان می‌گویند هزینه واقعی جنگ تنها به عملیات نظامی محدود نمی‌شود و شامل دهه‌ها پیامد مالی، بدهی و هزینه‌های اجتماعی خواهد بود، موضوعی که می‌تواند اقتصاد آمریکا را برای سال‌های طولانی تحت تأثیر قرار دهد.